Van overtoerisme naar regionale kansen
Overtoerisme vraagt om een regionale aanpak, zodat steden hun leefbaarheid niet verliezen. René van Schie van Metropool Regio Amsterdam legt uit waarom kwaliteit boven kwantiteit, hotels met gemengd gebruik en regionale attracties werken. Hij laat zien hoe museumprojecten, het herverdelen van riviercruises en apparthotels bezoekers spreiden en buurten beschermen.
René van SchieDirector of Accommodations & LeisureVraag René naar dit gesprek
Een kort antwoord uit wat in deze aflevering gezegd is, met de letterlijke woorden en de minuut.
René van Schie helpt 30 gemeenten rond Amsterdam bepalen waar nieuwe hotels en attracties thuishoren. Als directeur accommodaties en leisure van de Metropoolregio Amsterdam, een samenwerking van 30 gemeenten, twee provincies en de Vervoerregio, heeft hij als missie het toerisme over de regio te spreiden. In dit gesprek legt hij uit hoe duurzame toerismeontwikkeling in een regio er in de praktijk uitziet: kwaliteit boven kwantiteit, bestemmingsplannen om zelf aan het stuur te blijven, en hotels die een buurt beter maken voor de mensen die er wonen.
Van hotelportier tot hotelintermediair van de stad
Van Schie begon op zijn vijftiende als portier in een vijfsterrenhotel in Den Haag. Na de hotelschool in Den Haag ging hij in de hospitality werken, en zijn laatste hotelbaan was een groot jeugdhostel in het Vondelpark leiden voor Stayokay. Er waren veel te weinig bedden voor de gasten, dus besloot Stayokay een nieuw hostel te ontwikkelen, dat uiteindelijk in Amsterdam-Oost openging. Door de zoektocht naar die locatie kwam hij in contact met de gemeente, en zo werd hij de hotelintermediair van de stad.
Toen hij in 2008 bij de gemeente begon, had Amsterdam te weinig kamers. Congresorganisatoren klaagden dat ze hun gasten helemaal naar Maastricht moesten sturen. Het doel was de 18.000 hotelkamers van de stad met 50 procent uit te breiden: 9.000 kamers erbij in negen jaar, terwijl er in het centrum nog maar ruimte was voor ongeveer 1.000.
De koers veranderde geleidelijk. Eerst kwamen er beperkingen in het centrum, daarna in de omliggende stadsdelen en rond 2015 en 2016 in de hele stad. Amsterdam werd ook strenger op concepten, op kwaliteit en op wat een hotel toevoegt aan de lokale gemeenschap. Het besluit waar hij het positiefst op terugkijkt, namen de politici: het aantal hotelkamers beperken, eerst in het centrum en later in een groter deel van de stad. De regio maakt nu dezelfde omslag, maar op grotere schaal.
Eén regio, één dagelijks toeristisch systeem
Sommige plekken in de regio staan onder zware toeristische druk, terwijl andere gemeenten juist willen groeien. Van Schie noemt dat een perfect storm voor waardevolle groei, zolang je die de goede kant op stuurt. Gevraagd waar hij 10 miljoen zou besteden om de gastbeleving toekomstbestendig te maken, koos hij een groot nieuw museum buiten Amsterdam, zodat mensen een reden hebben om verder te reizen.
Hij ziet de regio Amsterdam als één dagelijks toeristisch systeem. Er is dus geen hotelstop voor de regio als geheel; alleen bepaalde gemeenten beperken nieuwe ontwikkelingen. De Zaanse Schans, een van de drukste plekken, gaat entree vragen. Vlakbij in Zaandam krijgt het Hembrugterrein, een voormalig terrein van een wapenfabriek, een nieuw museum voor moderne kunst in de monumentale gebouwen.
Riviercruises laten zien hoe gemeenten de druk delen. Amsterdam beperkte het aantal riviercruiseschepen, en na overleg tussen gemeenten verplaatsten sommige rederijen een deel van hun stops naar Huizen, Lelystad en Zaandam. Die plaatsen hebben nu attracties nodig voor de bezoekers die aan wal gaan. Een hotel verplaats je niet zomaar, zegt hij, maar een riviercruiseschip is flexibel.
“Dus we denken dat we toeristen overal in de regio net zo blij kunnen maken als in Amsterdam.”
Origineel (Engels)
“So we think that we can make tourists as happy as in Amsterdam anywhere else in the region.”
Het bestemmingsplan is het belangrijkste instrument, en timing telt
Gevraagd naar beleid dat in de praktijk niet overeind bleef, noemt Van Schie iets dat tegelijk een succes en een probleem was. Toen veel kantoren leegstonden, kregen hele kantoorgebieden een hotelbestemming, zodat elk initiatief op basis van die algemene bestemming een hotel kon beginnen. Veel lege kantoren werden verbouwd tot hotel, maar sommige waren van mindere kwaliteit.
Zijn les voor gemeenten: blijf aan het stuur. Het bestemmingsplan is hun belangrijkste instrument, en het juiste moment om een eigenaar de mogelijkheid van een hotel te geven, is wanneer duidelijk is dat het hotel echt goed wordt. Daarmee bedoelt hij geen sterrenclassificatie, maar toegevoegde waarde voor de plek.
Geduld hoort bij het werk. Van het eerste idee tot het openingsfeest duurt het volgens hem minstens tien jaar, zes of zeven als je heel snel bent en tot vijftien als het langzaam gaat. Kondigt een gemeente een rem op ontwikkeling aan, dan verwachten bewoners die de volgende dag te zien. Uitleggen hoe het beleid werkt en wat bewoners eraan hebben, hoort daarom bij het werk.
“Ik heb het niet over een sterrenclassificatie of zo, ik heb het over toegevoegde waarde voor de plek.”
Origineel (Engels)
“I'm not talking about star classification or something, but I'm talking about added value to the location.”
Hotels die opgaan in de buurt
Zijn favoriete voorbeeld is de Wibautstraat, onderdeel van de Knowledge Mile, die vroeger elk jaar de prijs voor de lelijkste straat van Amsterdam won. Hotelontwikkelingen hebben de straat samen met de Universiteit van Amsterdam en andere lokale initiatieven opgetild. The Social Hub heeft een sportcentrum, een theater en werkplekken, en veel buurtbewoners komen er tafeltennissen.
Bij het Volkshotel, ook aan de Wibautstraat, zaten in het lege gebouw al tijdelijke ateliers van kunstenaars. Samen met de eigenaar, van wie het idee ook kwam, besloot de stad die ateliers te houden in plaats van er hotelkamers van te maken. Nu delen gasten, buurtbewoners, medewerkers en kunstenaars een gebouw met restaurants, een nachtclub en zelfs een kapper in de lobby. Van Schie merkt op dat deze concepten in Amsterdam zijn ontstaan, en dat de oprichters vanaf het begin in gemengd gebruik denken.
Hij gelooft ook niet dat hotels en woningen elkaar uitsluiten. Aparthotels en concepten voor mensen die korter dan zes maanden blijven, voor een baan, een studie of een traineeship, gebruiken de hotelbestemming en halen druk van de woningmarkt. Voor 2030 verwacht hij dat hotels meer opgaan in hun buurt, zelfs zo dat de eerste die een gast in het hotel tegenkomt een buurtbewoner is en geen andere gast.
“Wij vertellen ze helemaal niet dat ze dit moeten doen, het zit gewoon in hun DNA om functies in het gebouw te mengen.”
Origineel (Engels)
“It's absolutely not us telling them to do this, but it's just in their DNA to mix the functions in the building.”
Vragen die dit gesprek beantwoordt
Wat doet de Metropoolregio Amsterdam voor toerisme?
Het is een samenwerking van 30 gemeenten, twee provincies en de Vervoerregio. René van Schie helpt die gemeenten waardevolle accommodaties en toeristische attracties te ontwikkelen, met als missie het toerisme over de regio te spreiden. Plekken onder zware druk kunnen de groei afremmen, terwijl gemeenten die meer bezoekers willen hulp krijgen om met kwaliteit te groeien.
Hoe spreid je toerisme buiten Amsterdam?
Van Schie wil sterke redenen creëren om andere plekken te bezoeken, zoals een museum van hoge kwaliteit buiten de stad, naast regionale marketingprogramma's. De regio verdeelt bezoekersstromen ook direct: toen Amsterdam het aantal riviercruiseschepen beperkte, verplaatsten sommige rederijen stops naar Huizen, Lelystad en Zaandam. Die plaatsen hebben dan attracties en programma's nodig voor de nieuwe bezoekers.
Waarom beperkte Amsterdam het aantal nieuwe hotelkamers?
In 2008 had de stad te weinig kamers en wilde ze er in negen jaar 9.000 bij op de 18.000 die er waren. Toen het centrum vol raakte, beperkte Amsterdam nieuwe hotels, eerst in het centrum, daarna in de omliggende stadsdelen en rond 2015 en 2016 in de hele stad. De stad werd ook strenger op concepten en op wat hotels toevoegen aan de lokale gemeenschap.
Kunnen hotels helpen bij een woningtekort?
Van Schie denkt van wel. Aparthotels en vergelijkbare concepten zijn er voor mensen die korter dan zes maanden in een gebied zijn, voor een baan, een studie of een traineeship. De meesten mogen voor zo'n korte periode niet eens een huis huren, dus de hotelbestemming past goed bij hen en helpt de woningmarkt.
Hoe lang duurt het om een hotel te ontwikkelen in de regio Amsterdam?
Van het eerste idee tot de opening rekent Van Schie op minstens tien jaar. Een heel snel project kan zes of zeven jaar duren, een langzaam project tot vijftien jaar. Dat maakt beleid lastig uit te leggen, want bewoners verwachten dat een rem op ontwikkeling de volgende dag zichtbaar is, terwijl het effect jaren op zich laat wachten.
BELANGRIJKSTE INZICHTEN
Spreid toerisme buiten de stad
Gebruik toonaangevende attracties buiten het centrum om bezoekers te herverdelen: financier één hoogwaardig museum of bezienswaardigheid, coördineer regiobrede marketing en vastgoedstimulansen, zodat toeristen voor nieuwe bestemmingen kiezen.
Geef prioriteit aan kwaliteit, niet kwantiteit
Houd de regie met bestemmingsplannen: vermijd brede hotelbestemmingen waardoor kwalitatief slechte kantoortransformaties zich opstapelen. Keur ontwikkelingen alleen goed als de concepten aantoonbaar lokale waarde en voordelen voor bewoners toevoegen.
Verweef hotels met de gemeenschap
Ontwerp hotels als community-hubs met gemengd gebruik: behoud ruimtes voor kunstenaars en publieke functies, combineer gastvrijheid met sport, co-working en culturele functies. Dit trekt bewoners aan en verspreidt het bezoek gelijkmatiger, wat lokaal gebruik stimuleert.
Wij geloven dat je met de juiste producten een nieuw toeristisch, aantrekkelijk gebied kunt creëren, niet alleen voor bezoekers, maar ook voor de mensen die rond die locaties wonen.
Lees het volledige transcript in de taal van het gesprek
Lees het artikel over deze aflevering →



















