Duurzaamheid in hotels: wat terugverdient en wat mislukt

De meeste hotels werken al op allerlei manieren aan duurzaamheid in hotels: sleutelkaarten die de verwarming uitschakelen, tappunten voor water, schoonmaak op verzoek, een certificaat bij de receptie. De lastigere vraag is welke maatregelen na de pilot nog werken, bij een vol huis en met echte gasten. Sommige maatregelen verdienen zichzelf binnen een jaar terug. Andere zien er op papier goed uit en verdwijnen stilletjes.

Vier mensen die er dagelijks mee werken, beantwoordden die vraag: Gavin Fraser, die bij een hotelgroep in Amsterdam verantwoordelijk is voor gebouwen en duurzaamheid; Remco Groenhuijzen, general manager van een hotel met 408 kamers in Amsterdam; Chrys Filimegkas, director of operations van een luxehotel in dezelfde stad; en Eric Van Lambalgen, die hotelgroepen op bestuursniveau adviseert over financiën en duurzaamheid.

Waarom goede duurzaamheidsideeën stranden op gedrag

De meeste mislukkingen zijn niet technisch. Een maatregel kan goed ontworpen zijn en toch falen omdat gasten hem anders gebruiken dan bedacht. Remco Groenhuijzen geeft het bekende voorbeeld: de houder voor de sleutelkaart die verwarming en koeling aan- en uitzet. In zijn hotel laten gasten de kaart erin zitten als ze weggaan, zodat de kamer koel blijft. Is zo'n systeem eenmaal in het gebouw ingebouwd, dan is het heel moeilijk los te koppelen.

Gavin Fraser zag circulaire vloertegels die niet bestand waren tegen het intensieve gebruik van een hotel, en producten van bamboe en afbreekbaar materiaal die gasten van mindere kwaliteit vonden. Zijn groep stapte over op herbruikbare spullen die 10.000 keer gewassen en hergebruikt kunnen worden, want een afbreekbaar product is nog steeds een wegwerpproduct. Wil je een duurzaam hotel worden, begin dan bij herbruikbare spullen zoals de waterfles. Eric Van Lambalgen benoemt de rode draad: hotels willen vaak te snel, met initiatieven die mensen nog niet begrijpen. De les: toets een maatregel aan hoe gasten en medewerkers zich echt gedragen, en plan hoe je hem uitlegt.

Welke vormen van duurzaamheid in hotels het snelst terugverdienen

Gavin Fraser wijst erop dat hotels tot de meest energie- en waterintensieve gebouwen van elk type horen, dus daar zitten de meetbare besparingen. De duidelijkste successen volgens het panel:

• Schoonmaak op verzoek. Het hotel van Remco Groenhuijzen werkt met een kaart van Hotels for Trees die gasten aan de deur hangen om de schoonmaak over te slaan, een eenvoudige stap naar een groen hotel. Met 408 kamers bespaarde dat volgens hem in 2025 ongeveer 200.000 euro aan schoonmaakkosten, tegenover ongeveer 70.000 euro voor het planten van bomen.
• Warmtepompen. Volgens Chrys Filimegkas halveerde een warmtepompsysteem dat tijdens de pandemie werd aangelegd het energieverbruik van zijn hotel.
• Ledverlichting. Een vervanging die de meeste hotels nu doen, met een duidelijk rendement.
• Van het gas af. De vroegere groep van Eric Van Lambalgen haalde twee hotels volledig van het gas: een grote investering, maar een directe besparing nu de gasprijzen stijgen.

De afweging is volgens Fraser de investering vooraf. Een kaart voor schoonmaak op verzoek kost bijna niets, terwijl nieuwe airconditioning een hoge investering vraagt met een goed rendement op lange termijn. Van Lambalgen voegt toe dat subsidies een half of een kwart van een investering kunnen terugbrengen: veel werk, zegt hij, maar het loont. Elke besparing helpt ook om een verlieslatend hotel winstgevend te maken.

Eerst meten: energiemonitoring en certificaten

Voor groepen met meerdere hotels raadt Gavin Fraser een energiemanagementsysteem aan dat energie- en waterverbruik van elk pand op één plek bijhoudt. Volgens hem kunnen zulke systemen weinig kosten om in te voeren en laten ze pieken en problemen zien die niemand had opgemerkt, zoals lekkages. Meten corrigeert ook aannames: in zijn groep verbruikt een grachtenpand uit de zeventiende eeuw per overnachting een kwart van de energie van de hotels van twintig jaar oud. Geen hotel is hetzelfde gebouwd.

Over certificaten was het panel het meest sceptisch. In de ervaring van Fraser zijn ze niet allemaal gelijk en bestaan veel vooral als marketinginstrument. Zakelijke klanten eisen er toch een, en in Amsterdam heeft bijna elk hotel er een. De waarde die hij wel ziet is diagnostisch: sommige geven goed inzicht in waar een hotel geld kan besparen.

Vinden gasten het belangrijk? Stop met aannemen en maak de impact concreet

Eric Van Lambalgen noemt een onderzoek waarin 88 procent van de reizigers zei dat duurzaamheid nu een belangrijke factor is bij het boeken. Volgens hem betalen budgetgasten zelden een toeslag, maar kiezen ze bij dezelfde prijs voor de duurzame optie, terwijl luxegasten bereid zijn extra te betalen. Chrys Filimegkas voegt toe dat luxegasten niet inleveren op het gevoel van luxe.

Gavin Fraser waarschuwt ervoor om niet voor gasten te beslissen. Hij beschrijft een hotelgroep die elke dag 50.000 eieren uit Frankrijk naar haar hotels in Dubai laat vliegen, omdat werd aangenomen dat gasten dat willen.

“I think when we assume what the guest wants and what the guest is willing to do, I think that's where we already fail.”

(Vertaald: “Ik denk dat we, als we aannemen wat de gast wil en wat de gast bereid is te doen, op dat punt al falen.”)

Gavin Fraser, 22:28

Zijn voorstel is de impact concreet te maken. Hotels vertellen gasten zelden dat een overnachting in Amsterdam 250 tot 300 liter water kost, of 500 liter in Barcelona.

Wat duurzaamheid in hotels nodig heeft om een drukke zaterdagavond te overleven

Aan goede ideeën geen gebrek. Of een initiatief de pilot overleeft, hangt af van de vraag of het in de dagelijkse operatie past. Chrys Filimegkas formuleert de test eenvoudig.

“It needs to be able to work on a Saturday night, it needs to be able to work on the big season.”

(Vertaald: “Het moet werken op een zaterdagavond, het moet werken in het hoogseizoen.”)

Chrys Filimegkas, 39:57

Uit het gesprek volgt een praktische checklist. Een maatregel houdt stand als:

• hij in de standaardprocedures en de onboarding zit;
• hij geen extra servicestappen vraagt en bij voorkeur geautomatiseerd is;
• hij het team werk bespaart in plaats van werk geeft;
• hij data oplevert waar het hotel iets mee kan.

Eric Van Lambalgen vat het samen: als het niet werkt voor het team, werkt het niet. Het voorbeeld van Gavin Fraser is de papieren registratiekaart die nachtteams nog overtypen, scannen en versnipperen. Digitale registratie is snel in te voeren, scheelt werk en levert betere contactgegevens op.

Leveranciers en scope 3: waar de grootste voetafdruk zit

Eric Van Lambalgen stelt dat de grootste uitstoot van een hotel bij de leveranciers zit, de scope 3-emissies, terwijl de meeste aandacht naar de eigen operatie gaat. Gavin Fraser is het ermee eens dat scope 1 en 2 maar tot op zekere hoogte omlaag kunnen. Onder de Europese Corporate Sustainability Reporting Directive moet zijn groep leveranciers bevragen over energie, afval, vervuiling en arbeidsrechten, wat ook helpt om de toeleveringsketen in kaart te brengen.

“We need to start challenging our suppliers to deliver not just products but data behind the products as well.”

(Vertaald: “We moeten onze leveranciers gaan uitdagen om niet alleen producten te leveren, maar ook de data achter die producten.”)

Eric Van Lambalgen, 57:07

Praktische stappen die het panel noemde:

• Stel een gedragscode voor leveranciers op en herzie die regelmatig.
• Werk met prestatiecontracten met duurzaamheids-KPI's.
• Vraag om retourverpakking of verpakking uit één materiaal.
• Trek samen op met andere hotels, zodat leveranciers de eisen serieus nemen.

Van Lambalgen noemt het een marathon, geen sprint. Zijn advies: onderbouw de businesscase met harde cijfers, maak echte claims in plaats van een handdoekhaakje duurzaamheid te noemen, en wees open dat je nog niet perfect bent. Wil je alle vier de visies horen, bekijk dan het volledige gesprek of ontdek meer afleveringen van The Sustainable Stay.

Veelgestelde vragen

Welke vormen van duurzaamheid in hotels besparen echt geld?

Volgens deze hotelleiders komen de snelste resultaten van maatregelen zonder grote investering vooraf, zoals schoonmaak op verzoek, wat een hotel met 408 kamers in een jaar ongeveer 200.000 euro bespaarde. Warmtepompen, ledverlichting en moderne airconditioning vragen meer investering, maar leveren op lange termijn meetbare besparingen op.

Zijn duurzaamheidscertificaten voor hotels de moeite waard?

Dat hangt van het certificaat af. Volgens Gavin Fraser zijn niet alle certificaten gelijk en werken veel vooral als marketinglabel, zeker waar bijna elk hotel er al een heeft. De echte waarde zit in het inzicht dat sommige certificaten geven in hoe een hotel draait en waar het geld kan besparen.

Waarom mislukken duurzaamheidsinitiatieven in hotels?

Volgens het panel ligt het meestal aan gedrag, niet aan techniek, bijvoorbeeld gasten die de sleutelkaart in de houder laten zodat de kamer koel blijft. Initiatieven mislukken ook als ze het team extra werk geven. Maatregelen die in de standaardprocedures zitten en geen extra servicestappen vragen, houden het langst stand.

Wat zijn scope 3-emissies voor een hotel?

Scope 3 gaat over uitstoot buiten de eigen bedrijfsvoering, zoals hoe leveranciers goederen aanleveren en hoe gasten en medewerkers naar het hotel reizen. Eric Van Lambalgen ziet de toeleveringsketen als de grootste voetafdruk van een hotel, en raadt aan leveranciers om data achter hun producten te vragen en duurzaamheids-KPI's in contracten op te nemen.