Duurzaam hotel worden: begin bij de waterfles

Hoe word je een duurzaam hotel op een manier die gasten ook echt zien? De meeste hotels willen af van plastic voor eenmalig gebruik, maar dat klinkt al snel als een groot project met nieuwe leveranciers, nieuwe routines en extra werk voor het personeel. Een praktisch beginpunt is het voorwerp dat gasten als eerste aanraken: de fles water op het nachtkastje.

Dat is de visie van Bart Willems, medeoprichter van Bottle Up, een plantaardige, herbruikbare waterfles die plastic voor eenmalig gebruik in de hospitality vervangt. Sinds 2019 werkt hij met hotels in heel Europa aan die overstap. Zijn ervaring laat zien wat er verandert voor gasten, personeel en budget, en waar de grenzen van één product liggen.

Waarom een duurzaam hotel begint bij wat gasten zien

Veel duurzaamheidswerk in een hotel blijft onzichtbaar. Energieverbruik en minder voedselverspilling zijn belangrijk, maar een gast merkt er zelden iets van. Volgens Bart telt daarom de eerste zichtbare stap. Stel je een gast voor die de deur van zijn kamer opent: hij ziet het bed, misschien de tv, en een fles water op tafel. In de meeste hotels is die fles van plastic, soms van glas of een blikje.

Een herbruikbare fles op die plek doet drie dingen tegelijk. Hij wordt direct aan de gast gegeven, hij kan als cadeau mee naar huis en hij laat meteen zien dat het hotel duurzaamheid serieus neemt. Bart stelt dat dit kan zonder interne processen te veranderen.

“Starting with bottle up is the easiest and most clear statement of reusability.”

Bart Willems, 1:44

(Vertaald: “Beginnen met Bottle Up is de makkelijkste en duidelijkste manier om te laten zien dat je voor herbruikbaar kiest.”)

Hij voegt eraan toe dat de groep reizigers die bewust naar duurzame hotels zoekt blijft groeien, en dat die reizigers echte inspanning willen zien, niet alleen een verklaring op een website. Een groen hotel met minder schoonmaak laat zo'n inspanning ook zien.

Biobased, biologisch afbreekbaar of herbruikbaar: ken het verschil

Voordat je een product kiest, helpt het om precies te zijn over materialen. Het grootste misverstand dat Bart tegenkomt, is dat hotels plantaardige materialen simpelweg nog niet kennen. De meeste PET-flessen worden nog van olie gemaakt, dus het idee vraagt wat uitleg. Drie begrippen worden vaak door elkaar gehaald:

• Biobased betekent dat het materiaal van een plant komt, zoals suikerriet, in plaats van olie.
• Biologisch afbreekbaar betekent dat een materiaal uiteenvalt, en dat is een andere eigenschap en hier niet het doel.
• Herbruikbaar is waar het om draait: de fles is bedoeld om opnieuw te vullen en te gebruiken, thuis of onderweg.

De fles die het bedrijf van Bart maakt, wordt geproduceerd uit de hars van suikerriet in plaats van olie. Volgens hem neemt suikerriet tijdens de groei meer CO2 uit de lucht op dan er bij de productie vrijkomt, en daarom noemt hij de fles CO2-neutraal en duurzamer dan de alternatieven.

Hoe gasten reageren op duurzame amenities op de kamer

Een duurzame amenity werkt alleen als gasten hem waarderen. Bart zegt dat de reacties van gasten die een herbruikbare fles op hun kamer vinden steeds positief zijn. Mensen sturen berichten en plaatsen foto's van de fles, zeggen dat ze blij waren met het cadeau van het hotel en dat ze hem willen blijven gebruiken.

Het ontwerp speelt een grote rol. In zijn woorden zien gasten zelden een herbruikbare fles met water, gemaakt van duurzame materialen, die er zo goed uitziet. Dat levert een bijeffect op waar elk hotel iets aan heeft: als gasten de amenity die ze kregen delen, krijgt het hotel aandacht waar het niet voor betaalde. De positieve reacties tijdens de eerste proeven bij hotels zijn volgens hem wat hospitality tot de belangrijkste markt van zijn bedrijf maakte.

De verborgen kosten van navulbare glazen flessen

Veel hotels die van plastic af willen, stappen over op navulbare glazen flessen. De bedoeling is goed, maar Bart wijst op wat die route achter de schermen kost.

“Then they have to wash these bottles, fill them. It takes a lot of energy, a lot of time from staff, so it's not ideal.”

Bart Willems, 5:40

(Vertaald: “Dan moeten ze die flessen spoelen en vullen. Dat kost veel energie en veel tijd van het personeel, dus ideaal is het niet.”)

Met een herbruikbare fles die de gast na het uitchecken mee naar huis neemt, verdwijnt die kringloop. Vergeleken met plastic voor eenmalig gebruik en navulbaar glas hoeft een hotel niet langer:

• glazen flessen te spoelen en te vullen, wat energie en personeelstijd kost;
• weggegooide wegwerpflessen van de kamers te verzamelen;
• die flessen naar de recycling te brengen, wat volgens Bart geld, tijd en afval bespaart;
• de routine van housekeeping aan te passen, want wie de kamer klaarmaakt zet de biobased fles neer waar eerst de plastic fles stond.

Ook bestellen kan eenvoudig blijven. Hotels kunnen bestellen via de groothandel die ze al gebruiken voor flessenwater voor eenmalig gebruik. Bart is duidelijk over waarom dat telt: hotels willen de duurzaamheidsclaim, maar het mag niet te veel kosten en het moet heel makkelijk zijn. Is het niet makkelijk, dan werkt het niet.

Kosten, risico en hoe je de businesscase opbouwt

Voor hotels draait volgens Bart alles om de gastbeleving. Managers willen zeker weten dat de stap naar een duurzaam hotel een toevoeging is en geen risico. Over de prijs zegt hij dat de herbruikbare fles net iets duurder is dan een wegwerpfles, terwijl hij het afval flink vermindert en gasten iets geeft dat ze houden.

In zijn ervaring is de aarzeling begrijpelijk. Water in wegwerpflessen was goedkoop en deed geen pijn, dus er was geen duidelijke reden om te veranderen, en in het begin vroeg een overstap veel uitleg. Wat een hotel helpt te beslissen:

• Bewijs van andere hotels: zien hoe een product werkt bij hotels die het al gebruiken, is in Barts woorden het beste bewijs dat een hotel kan krijgen.
• Verhalen van collega's: de hotelwereld is hecht, en beslissingen lopen via contacten, beurzen en hotelcommunities.
• Een volledige kostenvergelijking: zet het kleine prijsverschil af tegen de handelingen en personeelstijd die het hotel bespaart.

Een eerste stap richting navullen op grote schaal

Een herbruikbare fles is niet het complete antwoord, en Bart presenteert hem ook niet zo. De missie die hij beschrijft, is herbruikbaar het nieuwe normaal maken, en hij verwacht dat flessenwater voor eenmalig gebruik nog wel een tijd blijft bestaan.

“The end state is truly circular at scale. But this is a first step to change habits, to make it easy for hotels to change habits.”

Bart Willems, 18:59

(Vertaald: “Het einddoel is echt circulair op grote schaal. Maar dit is een eerste stap om gewoontes te veranderen, om het hotels makkelijk te maken hun gewoontes te veranderen.”)

De volgende stap die hij ziet, is navullen in het hotel zelf. Zijn bedrijf werkt samen met makers van waterdispensers voor hotels, zodat een gast een fles krijgt of koopt en die op de gang of elders in het gebouw bijvult. De host voegt eraan toe dat jongere generaties die vanuit de hotelschool de hospitality in komen sterk om deze verandering geven, wat volgens hem in het voordeel werkt van wie een duurzaam hotel wil worden.

Wil je horen hoe dit in de praktijk ging, van de eerste proeven bij hotels tot de plannen voor 2026, bekijk dan het volledige gesprek, en vind meer afleveringen over groenere operaties in de serie The Sustainable Stay.

Veelgestelde vragen

Met welke duurzame amenities kan een hotel het best beginnen?

Bart Willems stelt dat het meeste duurzaamheidswerk in een hotel abstract is voor gasten, zoals energieverbruik of voedselverspilling. Een fles op het nachtkastje is iets dat elke gast ziet en vasthoudt. Daardoor is het volgens hem de duidelijkste en makkelijkste manier waarop een hotel kan laten zien dat het voor herbruikbaar kiest, zonder interne processen te veranderen.

Is een plantaardige fles hetzelfde als een biologisch afbreekbare fles?

Nee. Biobased en biologisch afbreekbaar zijn verschillende dingen. De fles die het bedrijf van Bart Willems maakt, komt uit suikerriethars in plaats van olie, en hij legt uit dat suikerriet tijdens de groei meer CO2 opneemt dan er bij de productie vrijkomt. De fles is bedoeld om opnieuw te vullen en te gebruiken, niet om na één keer uiteen te vallen.

Kost de overstap van plastic flessen een hotel meer?

Volgens Bart Willems is de herbruikbare fles net iets duurder dan flessenwater voor eenmalig gebruik. Hij zet dat af tegen wat een hotel bespaart: geen weggegooide flessen verzamelen, geen ritten naar de recycling en, vergeleken met navulbaar glas, geen spoelen en vullen door het personeel. Gasten nemen de fles na het uitchecken bovendien mee naar huis.

Hoe bestelt een hotel herbruikbare waterflessen?

Bart legt uit dat hotels kunnen bestellen via de groothandel die ze al gebruiken voor hun flessenwater voor eenmalig gebruik. Het idee is elk gedoe te vermijden, omdat hotels de duurzaamheidsclaim willen zonder extra werk. Op de kamer verandert er niets voor housekeeping: de fles vervangt simpelweg de plastic fles op het nachtkastje.